Zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie pediatrii dotyczące profilaktyki krzywicy i osteoporozy
Opracowane przez Zespół Ekspertów w składzie:
doc. dr hab. n. med. Anna Dobrzańska
Konsultant krajowy w dziedzinie pediatrii
doc. Witold Lukas
Konsultant Krajowy w dziedzinie Medycyny Rodzinnej
prof. Jerzy Socha
Przewodniczący Komisji Żywienia Dzieci i Młodzieży Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka PAN
prof. Krystyna Wąsowska-Królikowska
Prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego
prof. Danuta Chlebna-Sokół
Kierownik Kliniki Propedeutyki Pediatrii Instytutu Pediatrii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
prof. Andrzej Milanowski
Kierownik Kliniki Pediatrii Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie
doc. Janusz Książyk
Kierownik Kliniki Pediatrii IP CZD
doc. Marta Szymankiewicz
Zastępca Kierownika Kliniki Neonatologii AM w Poznaniu
prof. Jadwiga Charzewska
Kierownik Zakładu Epidemiologii i Norm Żywienia IŻŻ
dr Justyna Czech-Kowalska
Starszy Asystent Kliniki Patologii Noworodka IP CZD
dr Halina Weker
Kierownik Zakładu Żywienia Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie
Do prawidłowego wzrastania i mineralizacji kości niezbędne jest zapewnienie dzieciom
i młodzieży spożycia odpowiednich ilości wapnia oraz witaminy D. Pochodzić one powinny
z całodziennej diety uzupełnianej żywnością wzbogacaną w te składniki i - w razie potrzeby - preparatami farmaceutycznymi.
Należy zapewnić dzieciom i młodzieży dzienne spożycie wapnia w ilościach zależnych od wieku:
* 0-0,5 roku - 400 mg/dobę
* 0,5 -1 roku - 600 mg/dobę
* 1-3 lat - 800-1000 mg/dobę
* 4-9 lat - 800 mg/dobę
* 10-18 lat - 1200 mg/dobę
Dieta dzieci (od 2 do 18 roku życia) powinna zawierać więcej mleka i przetworów mlecznych. Należy wziąć przy tym pod uwagę zawartość wapnia w różnych produktach i zasadę urozmaiconej diety.
Jednej średniej szklance mleka pod względem zawartości wapnia (240 mg) odpowiadają:
* jeden mały kubeczek jogurtu (150g)
* jedna szklanka kefiru
* jedna szklanka maślanki
* 35 dkg sera białego ( 4 lub 5 naleśników z serem; około 20 pierogów leniwych)
* dwa małe "trójkąciki" serka topionego
* dwa plasterki sera żółtego
W innych przetworach mlecznych dla dzieci zawartość wapnia jest różna w zależności
od receptury. Należy zapewnić również odpowiednie dzienne spożycie witaminy D:
1. Kobiety ciężarne
* Kobiety ciężarne powinny suplementować dietę witaminą D w ilości 400 jednostek dziennie.
* Suplementację należy rozpocząć od drugiego trymestru ciąży.
2. Noworodek donoszony
* Łączne spożycie witaminy D z diety i preparatów farmaceutycznych powinno wynosić 400 jednostek.
* Moment rozpoczęcia podawania preparatów witaminy D noworodkowi donoszonemu należy dobierać indywidualnie. Zależeć on powinien od tego czy matka przyjmowała witaminę D w ostatnim trymestrze ciąży oraz od sposobu żywienia noworodka.
* Noworodek karmiony piersią, którego matka nie otrzymywała witaminy D w ostatnim trymestrze ciąży wymaga wcześniejszego rozpoczęcia podawania witaminy D - od pierwszych dni życia w ilości 400 jednostek na dobę. Jeżeli matka przyjmowała witaminę D w ostatnim trymestrze ciąży to rozpoczęcie podawania witaminy D powinno nastąpić w 3 tygodniu życia.
* Noworodki nie karmione piersią tylko mlekiem modyfikowanym, spożywające (na dobę) objętość mleka, która zabezpiecza zapotrzebowanie dobowe na witaminę D, nie wymagają dodatkowej suplementacji tą witaminą
* Przy karmieniu mieszanym lekarz ustala dawkę indywidualnie obliczając zawartość witaminy D w podawanym mleku modyfikowanym.
3. Niemowlęta
* Niemowlętom karmionym piersią należy podawać 400 j.m. witaminy D niezależnie od tego, czy matka karmiąca przyjmuje preparaty zawierające witaminę D.
* Niemowlęta karmione mlekiem modyfikowanym nie wymagają dodatkowego podawania witaminy D, o ile ilość spożytego mleka pokrywa w całości dzienne zapotrzebowanie.
Uwaga:
Mieszanki mleczne początkowe zawierają 40-60 j witaminy D w 100ml.
Mieszanki mlecze następne zawierają od 56 -76 j. witaminy D w 100ml.
Pokarm kobiecy zawiera 1,5 - 8 j.m. witaminy D w 100ml.
4. Dzieci od 1 do 18 roku życia
* Od 1 do 18 roku życia dzieci wymagają dodatkowej podaży witaminy D w ilości 400 jednostek pochodzącej z żywności wzbogacanej tą witaminą lub preparatów farmaceutycznych.
Działanie witaminy D będzie skuteczne, pod warunkiem stosowania urozmaiconej diety, zawierającej odpowiednie ilości wapnia oraz przy przestrzeganiu zasady aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu.
Uwaga:
Zespół Rekomendujący zwraca uwagę, że nie ma żadnych podstaw do zmiany zalecanego dawkowania witaminy D jedynie na podstawie wielkości ciemienia, opóźnionego ząbkowania, opóźnionego pojawiania się jąder kostnienia głowy kości udowej, czy też nadmiernego pocenia się dziecka! W przypadkach wątpliwych należy wykonać oznaczenie podstawowych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz poziomu witaminy D (25OH-D3).
Stwierdzenie u dziecka (otrzymującego witaminę D w zalecanej dawce) rozmiękania potylicy nie upoważnia do rozpoznania niedoboru witaminy D i wymaga wykonania badań diagnostycznych. Rozmiękanie potylicy może wskazywać na nadmiar fosforanów i zdarza się również u zdrowych, szybko rosnących niemowląt.
|